Hybride zorg: zo organiseer je de zorg van de toekomst
De Nederlandse gezondheidszorg staat voor een enorme uitdaging: hoe houd je zorg toegankelijk en betaalbaar terwijl de vraag ernaar harder groeit dan de beschikbare capaciteit? Het antwoord daarop is vaak: met behulp van hybride zorg. Maar wat is dat precies, en hoe implementeer je het in je zorgorganisatie? In deze tweedelige blog gaan we in op deze en vele andere vragen.
Eerste halte: waarom is hybride zorg meer dan digitalisering en hoe ziet het eruit in de praktijk?
)
)
Wat is hybride zorg? En waarom is het meer dan een buzzword?
Hybride zorg laat zich het best omschrijven als het bewust ontwerpen van zorgprocessen die fysieke en digitale contactmomenten combineren, helemaal in lijn met de zorgvraag, de context van de patiënt en de mogelijkheden van de zorgorganisatie.
Een hele mond vol, maar drie elementen uit die definitie zijn essentieel:
Bewust ontwerpen: Je voegt niet zomaar losse elementen als videobellen of digitale tools toe aan bestaande processen, maar vertrekt vanuit concrete behoeften van patiënten en zorgverleners.
Zorgproces: Het gaat om de volledige patient journey, niet om wat losse tools.
Afgestemd op patiënt én organisatie: Geen one-size-fits-all oplossing, maar maatwerk.
Hybride zorg is natuurlijk maar een déél van de oplossing. Want het probleem gaat veel dieper dan enkel capaciteit – je kunt het dus niet oplossen met een snelle digitale ingreep, maar zult moeten werken aan een fundamentele organisatorische transformatie. Concreet: hoe processen zijn ingericht, hoe patiënten hun zorg ervaren en hoe professionals ondersteund worden in hun werk.
)
Welke zorgproblemen los je op met hybride zorg?
Hoewel hybride zorg geen wonderoplossing is, kan het wel degelijk een antwoord bieden op een aantal structurele problemen in het zorgsysteem:
Personeelstekorten
Nederland kampt met een enorm tekort aan zorgmedewerkers – zonder ingrijpen zouden er tegen 2035 maar liefst 300.000 te weinig zijn, zo blijkt uit een berekening van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). De zorgvraag blijft bovendien harder groeien dan de beschikbare zorgcapaciteit, waardoor traditionele zorgverlening alleen niet meer volstaat.
Poliklinieken en verpleegafdelingen zitten structureel vol. Niet elke zorgvraag hoeft (of mág) fysiek en in het ziekenhuis plaats te vinden. Als we het motto ‘Digitaal waar het kan, ziekenhuis als het moet’ in de praktijk gaan brengen, komen we al een heel eind.
)
Persoonlijke en eenvoudige zorg
Met hybride zorg kunnen we patiënten meer de regie in handen geven.
Het draait om deze drie kernwoorden: zelf, thuis en digitaal.
Hybride zorg is dus niet zomaar synoniem met ‘extra digitalisering’; het is vooral een middel om zorg toegankelijk en betaalbaar te houden. Anders gezegd: digitalisering ondersteunt de zorgtransformatie.
)
Voorbeelden van hybride zorg in de praktijk
Veel zorgorganisaties en -professionals maken vandaag al volop gebruik van hybride zorg om hun patiënten bij te staan. Drie voorbeelden uit de praktijk:
Maastricht UMC+ introduceerde de MijnIBDCoach
Maastricht UMC+ past hybride zorg toe onder het principe 'digital first'. Hier vindt contact met zorgprofessionals plaats wanneer het werkelijk nodig is, bijvoorbeeld op basis van inzichten van digitale coaches (e-coaches). De MijnIBDCoach voor patiënten met chronische darmziekten is hier een concreet voorbeeld van. Deze digitale zorgtool maakt het mogelijk om patiënten op afstand te monitoren en zo nodig de behandeling bij te stellen. De resultaten spreken voor zich: met de MijnIBDCoach is het aantal ziekenhuisopnamen gehalveerd en zijn er minder poliklinieken bezoeken nodig.
)
Arts en Zorg ontwikkelde de AI-klachtenchecker
Bij Arts en Zorg hebben ze de AI-klachtenchecker geïntroduceerd om patiënten direct advies te geven over de urgentie van hun klachten en de mogelijke vervolgstappen. Patiënten voeren hun symptomen in en krijgen onmiddellijk te horen of ze zelfzorg kunnen toepassen, een e-consult nodig hebben, of toch fysiek langs moeten komen. Het resultaat is een efficiëntere triage waardoor zorgverleners meer tijd hebben voor patiënten die écht directe aandacht nodig hebben, terwijl andere patiënten sneller en toegankelijker hulp krijgen.
CWZ & ZGG kozen voor een thuismonitoring-app
Door COVID-19 ontstond er een bereikbaarheidsprobleem toen poliklinieken dicht gingen. CWZ en ZZG zorggroep ontwikkelden daarom een thuismonitoringsysteem via app om late detectie van COPD-longaanvallen op te lossen. Patiënten gingen vaak achteruit tussen controles door: in het ziekenhuis ging het goed, maar thuis verslechterde hun situatie ongemerkt. De oplossing werd een app waarmee patiënten thuis hun gezondheid meten. Gezamenlijke protocollen bepalen wanneer thuiszorg (ZZG) of ziekenhuiszorg (CWZ) nodig is. Dit resulteerde in zorg op het juiste moment (bij klachten) en op de juiste plek (thuis waar mogelijk) en zo worden longaanvallen vroegtijdig gedetecteerd. Wat begon als noodoplossing tijdens corona, groeide uit tot een eigentijdse hybride zorgverlening.
Naar de volgende stap in hybride zorg
Een patiënt hoeft dus niet altijd fysiek geholpen te worden om het gevoel te krijgen dat zorg persoonlijk en effectief is. Door digitale en fysieke zorgmomenten slimmer te combineren, maak je de zorg niet alleen toegankelijker, je legt de regie ook meer in de handen van patiënten en maakt ruimte vrij voor wie écht fysiek geholpen moet worden.
Bij iO zien we dagelijks hoe groot het verschil kan zijn tussen organisaties die losse digitale initiatieven lanceren en zij die kiezen voor een samenhangende hybride zorgaanpak. Daarom gaan we in het tweede deel van deze blogserie dieper in op hoe je hybride zorg in je eigen zorgorganisatie organiseert – en waarom dat in de praktijk vaak vastloopt.