Hoe 300+ openbare bibliotheken één merk als hun identiteit omarmden

De visuele identiteit hoefde geen totale make-over. Het logo van De Bib lieten we ongemoeid - dat was immers herkenbaar, geliefd en sterk verankerd bij alle betrokkenen. Maar wat ontbrak, was een merkstrategie die het complexe verhaal van De Bib helder kon uitdragen. Daar lag de werkelijke uitdaging. 

Want De Bib bundelt vele verhalen: het is een plek waar je fysieke en digitale boeken, luisterboeken vindt, waar je veilig op digitaal avontuur gaat en in alle rust computers gebruikt, waar je films, muziek en spellen ontdekt, en educatieve tools ontleent. 

Dat rijke aanbod werd onder verschillende (sub-)merken aangeboden - zowel van De Bib zelf als van hun partners - wat leidde tot een onduidelijke merkarchitectuur. 

En dan is er de complexe context waarbinnen het merk zich moet profileren. De 300 lokale bibliotheken hebben elk hun eigenheid: sommige varen onder de merkvlag van hun gemeente, anderen onder die van De Bib, weer andere profileren zich onder een eigen naam. 

En dan heb je ook nog twee heel verschillende doelgroepen: bibliotheekmedewerkers die het nieuwe merk moeten gebruiken, en bezoekers die moeten ontdekken wat hun bib allemaal te bieden heeft. 

Als eerste stap legden we een sterk merkfundament. Samen met Cultuurconnect en vertegenwoordigers van verschillende bibliotheken werkten we aan drie kernvragen die elke sterke merkidentiteit definiëren.   

• Het waarom: "Wij maken bibliotheken digitaal sterker, inspirerend en relevant voor iedereen. Nu en straks." 

• Het hoe: "We ontwikkelen ons aanbod samen met en op maat van bibliotheken en hun gebruikers." 

• Het wat: "We ontwikkelen en beheren digitale diensten voor bibliotheken - van basisinfrastructuur tot diensten met digitale meerwaarde." 

Uit dit fundament destilleerden we drie positioneringselementen die De Bib onderscheiden: 

• Veel waarde voor weinig geld: voordelig toegang tot een rijkdom aan kennis en cultuur 

• Rijk en alternatief aanbod: deskundig gecureerd door bibliothecarissen, maatschappelijk relevant, niet commercieel gedreven 

• Verrassend en inspirerend: het stimuleert ontdekking 

Dit strategische onderzoek mondde uit in een manifest en een tagline (De Bib, ontdek wat je niet zocht, en toch wou vinden) die het merkverhaal voor medewerkers verhelderen én gebruikers prikkelen om de bib te herontdekken.  

Merkarchitectuur die werkt 

We zorgen voor een duidelijke hiërarchie: de Bib is het hoofdmerk, alle partnerproducten krijgen een duidelijke 'door de Bib'-stempel. Submerken zoals CinéBib en Bieblo Bib blijven hun eigen ding doen, maar je ziet nu meteen dat ze bij de Bib horen - door een slimme aanpassing van het logo. 

Het containersysteem: herkenbaarheid met flexibiliteit 

De ingeburgerde vorm van het bestaande De Bib-logo is het kloppende hart van de nieuwe visuele identiteit. Het dient als container voor alle communicatie.  

Deze keuze was strategisch, zoals Astrid Vanwolleghem, design director, bij iO, uitlegt: "Het brede publiek (her)kent het De Bib-logo en heeft het in het hart gesloten. Door het slim te verbuigen naar alle communicatiedragers – van fysieke posters, presentaties en social media posts - zullen medewerkers en bibgebruikers het nieuwe merkverhaal sneller begrijpen en vlotter omarmen." 

Toegankelijkheid troef: voor gebruikers én medewerkers 

Als publieke dienst moeten bibliotheken toegankelijk zijn voor iedereen. Dat betekent niet alleen dat bezoekers alles goed kunnen lezen en begrijpen en veilig het internet op moeten kunnen, maar ook dat medewerkers het nieuwe merk makkelijk kunnen gebruiken. Daarom gaven we in het hele proces extra aandacht aan toegankelijkheid en laagdrempeligheid. 

We hielden rekening met de realiteit van bibliotheken: krappe budgetten, medewerkers met uiteenlopende technische vaardigheden, en de behoefte om vaak en snel communicatiemateriaal te maken. Daarom ontwikkelden we een merksysteem waarmee iedereen met minimale inspanning professionele resultaten behaalt. Dit brachten we onder in het merkportaal Lingo, dat voor iedereen vrij toegankelijk is. 

Medewerkers vinden er: 

• templates voor elk formaat: van social media posts tot A-formaat posters 

• gratis lettertypes: Parkinsans en Barlow via Google Fonts 

• heldere richtlijnen: ook niet-designers kunnen het merk correct toepassen 

• duidelijk stappenplan: maakt implementatie eenvoudig 

Het resultaat? Bibliotheekmedewerkers kunnen zich richten op wat ze het beste doen - mensen helpen - terwijl hun communicatie er altijd professioneel uitziet." 

• Gedragen implementatie: Dankzij onze co-creatieve aanpak kan de nieuwe merkpositie en merkgids vlot geadopteerd worden door de bibliotheekmedewerkers die de Bib als merk voeren.  

• Consistentie met lokale eigenheid: Er is één consistent en krachtig merk dat alle bibliotheken toch de mogelijkheid biedt om hun lokale eigenheid te behouden en creatief om te gaan met hun eigen communicatie. 

• Heldere merkarchitectuur: Submerken worden nu duidelijk gepercipieerd als behorende tot De Bib, waardoor mensen en medewerkers een helderder beeld krijgen van het rijke en hedendaagse aanbod van bibliotheken in Vlaanderen. 

• Toegankelijkheid centraal: Bij het ontwikkelen van de merkbeleving lag speciale focus op toegankelijkheid op alle vlakken, wat De Bib dichter bij alle medewerkers en mensen brengt. 

• Praktische bruikbaarheid: Het merkportaal Lingo is voor alle medewerkers vrij toegankelijk. Digitale en fysieke templates kunnen medewerkers gemakkelijk en creatief 'naar hun hand' zetten terwijl de duidelijke en consistente merkidentiteit overeind blijft.